فن های سانتریفیوژ یا گریز از مرکز را در جهت عمود بر محور گردش پروانه تخلیه میکنند.به عنوان یک قانون کلی این نوع فن در سیستم های کانال کشی شده با فشار بالا کاربرد دارد.  هوای ورودی به موازات محور گردش پروانه وارد فن شده و با حرکت شعاعی به سمت پیرامون پروانه و نوک بالک ها حرکت میکند. همزمان با این حرکت جریان هوا مقداری انرژِی جنبشی دریافت می کند که افزایش فشار استاتیک را همزمان با آهسته شدن حرکت جریان هوا قبل از ورود به مسیر تخلیه را در پی دارد. فن های سانتریفوژ قابلیت عملکرد در مکان هایی که جریان هوا کثیف و دارای ناخالصی است و یا دارای دمای بالا می باشند را دارند. اما مهم ترین ویژگی این فن ها توانایی آنها در غلبه بر افت فشار استاتیک بالا در سیستم های کانال کشی شده می باشد.

این فن ها با توجه به شکل پروانه به انواع زیر طبقه بندی می شوند.

  1. فوروارد(خم به جلو)
  2. پروانه شعاعی( رادیال )
  3. ایرفویل
  4. بکوارد(خم به عقب)

در جداول زیر ویژگی ها و کاربرد هر یک از موارد بالا را به طور خلاصه نمایش می دهد.ذکر این مطلب ضروری است که دسته بندی فن های سانتریفوژ شامل جزییاتی بیشتر از آنچه در این جدول آورده شد می باشد. با این حال به دلیل گستره کاربرد و عملکرد در شرایط متفاوت دسته بندی کلی و اصلی این فن ها به صورت مذکور می باشد.

 

جدول شماره یک (فوروارد یا خم به جلو)

پروانه ویژگی کاربرد
فوروارد یا خم به جلو انحنای بالک در راستای گردش پروانه است. عموما در سیستم های گرمایش، تهویه و هواساز کاربرد دارند.
در مقایسه با سایر فن ها بازدهی کمتر(در حدود ۵۵ تا ۶۵ درصد) و اندازه کوچکتری دارد. از آنجاییکه دبی خروجی فن به راحتی قابل تنظیم نیست،لذا در مواردی که نیاز به کنترل دقیق دبی وجود دارد مورد استفاده قرار نمیگیرند.
سرعت دورانی پایین، نیاز به استحکام بالا را برطرف ساخته است. در موارذی که دبی کم تا متوسط در فشار پایینن نیاز می باشد،کاربرد دارند.
به دلیل دارا بودن سرعت دورانی پایین،کم صدا هستند.
احتمال ایجاد اضافه بار بیشتر از دیگر فن ها وجود دارد.
با افت فشار توان مصرفی این فن ها به صورت پیوسته افزایش می دهد.

 

جدول شماره دو (پروانه شعاعی یا رادیال )

پروانه ویژگی کاربرد
پروانه شعاعی یا رادیال قابلیت پوشش پره ها، مقاومت به خوردگی و سایش را در این نوع فن افزایش می دهد. برای مصارف با دبی پایین تا متوسط در فشار بالا مناسب می باشند.
دارای عملکرد مطمئن و بهینه حتی در لرزش های ناشی از وضعیت واماندگی هستند. دارای قابلیت جابجایی جریان سیال همراه با ذرات درشت،گرد و غبار، براده های چوب یا آهن هستند.

 

جدول شماره سه (ایرفویل)

پروانه ویژگی کاربرد
ایرفویل بیشترین بازدهی را در بین فن های سانتریفوژدارند. در مواردی که جریان هوا آلودگی ندارد.
زاویه برخورد بالک با جریان سیال کم است. به دلیل خاصیت این فن ها در عدم تحمیل اضافه بار بر الکتروموتور، غالبا در مواردی که دبی بالا مورد نیاز است به کار می روند.
صدای کمتری نسبت به سایر فن های سانتریفوژ دارند. برای سیستم های با مقاومت متغیر به دلیل عدم وجود منطقه واماندگی بر روی منحنی این فن ها مناسب می باشند.
استحکام مکانیکی بالا باعث قابلیت این فن ها در تولید فشارهای بالا می گردد.

 

جدول شماره چهار (بکوارد یا خم به عقب)

پروانه ویژگی کاربرد
بکوارد یا خم به عقب انحنای پره در خلاف جهت گردش پروانه می باشد. در سیستم های گرمایش، تهویه و هواساز کاربرد دارند.
در دبی بالا افت عملکرد دارند. در مواردی که به دلیل خوردگی و سایش امکان استفاده از پروانه های ایرفویل وجود ندارد از این نوع پروانه استفاده می گردد.
بازدهی بالاتری نسبت به پروانه های فوروارد و رادیال دارند.